Skip to Content

Machten van Aardzee

 
Auteur
Serie Aardzee
Oorspronkelijke titel A Wizard of Earthsea
Genre
Uitgever Het Spectrum
Verschenen 1974
ISBN 9027407630
Cover
Toen ik het boek meenam van de bibliotheek, leek het me niet al te bijzonder. Volgens de achterflap ging het om een klassieker, zelfs “één der hoogtepunten uit de fantasyliteratuur”, maar het klonk me vrij afgezaagd in de oren. Enkele kernbegrippen: magisch begaafde jongen, duistere machten, jacht op de schaduw… Enfin, precies wat je op het doorsnee fantasyboek aantreft. Als het boek niet zo hoog aanbevolen was door enkele ‘smaakgenoten’, had ik het waarschijnlijk links laten liggen.
 
Machten van Aardzee vertelt het verhaal van de jongeling Ged, die zichzelf ook wel Sperwer noemt. Al op jonge leeftijd blijken Geds talenten voor de kunsten der magie bovengemiddeld te zijn. Hij wordt daarom meegenomen door de zwijgzame, goedhartige magus Ogion, die zich beter thuis voelt in de bossen dan in de bibliotheken van het tovenaarseiland Roke. Onder het groen leert Ged over zijn krachten, maar vooral over de moraal en aard achter die krachten. Anders dan Ogion echter zou willen, is Ged immer hongerig naar meer kennis over het praktische gebruik van magie. Dit leidt ertoe dat Ged na enkele jaren in het gezelschap van Ogion te hebben verkeerd, naar het eiland Roke wordt gestuurd om daar verder te studeren. Maar ook daar krijgen gevoelens als jaloezie en begeerte naar kennis en macht de bovenhand. In een poging zijn grootste ‘concurrent’ te overtroeven, weeft hij een bezwering die prompt fataal afloopt. De spreuk beweegt een duistere macht naar het oppervlak die uit puur instinct bestaat en niet zal rusten voordat ze haar oproeper heeft overweldigt. Hier begint Geds vlucht voor en tegelijk jacht op een ongrijpbaar wezen dat overal in zijn schaduw lijkt mee te reizen
 
 
Het verhaal vindt plaats in de tot de verbeelding sprekende wereld Aardzee. Moeten we daar blij om zijn? Jazeker, want Aardzee is zonder twijfel één van de meest boeiende fantasysettings waarmee ik tot nu toe heb kennis gemaakt. Aardzee is, zoals de naam al doet vermoeden, een enorme oceaan met talloze grote en kleine eilanden. Scheepvaart en visserij spelen dus een grote rol in deze wereld; je zal ze meermaals tegenkomen in dit boek.
 
Ook de magie en de verschillende culturen zijn goed uitgewerkt. Bij de magie die in Aardzee wordt beoefend, staat taal centraal. Bij de schepping van de wereld kreeg alles een naam, van de kleinste steen tot het grootste dier. In de loop der jaren is deze oude spraak in verval geraakt. De enigen die nog over enige kennis van deze taal beschikken, zijn de gevreesde, sluwe draken en de tovenaars en Wijzen die op het eiland Roke de ware namen van alle dingen proberen te ontrafelen. Spreken is macht. Iemand mag dan nog zo magisch begaafd zijn, als hij de ware naam van een bepaalde vogelsoort niet weet, kan hij er geen macht op uitoefenen.
 
Ondanks de geografische verschillen doet Aardzee mij telkens denken aan Tolkiens Midden-Aarde. Misschien ligt het aan LeGuins manier van beschrijven, maar één ding hebben de boeken van deze schrijvers gemeen: dat onmiskenbare gevoel van diepgang. Het gevoel dat achter het kleinste voorwerp een grootse geschiedenis schuilgaat. Het gevoel dat je iedere keer een laagje verder kan graven om méér over iets te weten te komen. Er zijn maar weinig auteurs die erin slagen om iets te creëren dat zo authentiek aanvoelt.
 
Het originele Machten van Aardzee werd uitgebracht in 1968. Het is daarmee dus een boek van de wat oudere generatie fantasyschrijvers, wat ook aan de stijl te merken is. Als je niet houd van boeken die wat op bloemige wijze geschreven zijn, kan Ursula LeGuin in het begin een worsteling zijn. Gelukkig zit er een flinke vaart in het verhaal, waardoor je niet makkelijk wordt afgeleid door het soms overdadige gebruik van bijzinnen. Op de achterflap wordt de schrijfster geprezen voor haar prachtige taalgebruik (ze schijnt er zelfs een aantal prijzen mee in de wacht te hebben gesleept). Een kwestie van smaak, ongetwijfeld.
 
De Aardzeecyclus heeft mij toch nog kunnen overtuigen. Het verhaal is niet bijster origineel, maar toch spannend. Een onderdompeling in de wereld Aardzee doet eventuele bezwaren tegen de schrijfstijl teniet. Waarom zou ik er nog meer woorden aan vuil maken? Machten van Aardzee (en het vervolg Tomben van Atuan) is een boek dat je gelezen moet hebben.
Praat erover op ons forum!

Lees ook: