Lang en gelukkig

En ze leefden nog kort en ongelukkig. Iets klopt niet aan die zin. Kort moet lang zijn, en ongelukkig leven ze al helemaal niet in sprookjes. Of wel soms?

Sprookjes van tegenwoordig lijden aan het Disney-syndroom. Hoewel Disney niet schuwt de moeder van Bambi te laten sterven, of de vader van Simba, zal het sprookje altijd goed aflopen. Ook de sprookjes die eigenlijk niet zo leuk eindigen.

De kleine zeemeermin – de prachtige roodharige Ariël – weet met behulp van prins Erik de gemene zeeheks Ursula te verslaan. Vol spanning keek ik vroeger hoe Erik de boeg van zijn schip recht in het hart van Ursula wist te varen, en ik huilde tranen met tuiten toen Ariël afscheid nam van haar vader op met haar prins te kunnen trouwen. En ze leefden nog lang en gelukkig.

In werkelijkheid - althans, in het originele sprookje - was er van een gelukkig einde geen sprake. Het lukte de zeemeermin niet om de prins verliefd op haar te laten worden. Als gevolg daarvan veranderde de zeeheks haar in zeeschuim... geen 'happy ending' dus.

Aan de meeste sprookjes zit wel een moraal vast. De Put van Vrouw Holle vertelt dat hard werken wordt beloond, maar dat luiheid wordt gestraft - een duidelijke boodschap. Belle en het Beest laat zien dat echte schoonheid van binnen zit, een moraal die we zeker willen doorgeven aan onze kinderen.

Maar waar blijft dan de niet-zo-lang en gelukkig? Het luie meisje dat bij Vrouw Holle komt leeft zeker niet gelukkig met al dat pek over zich heen, maar Belle breekt wel de betovering en kan zo met het Beest - die nooit bij naam wordt genoemd - trouwen. Althans, dat denken we.

Wie zegt namelijk dat er lang en gelukkig wordt geleefd aan het einde van het sprookje? De verteller zegt het wel, maar we weten nooit hoe het verder gaat. Eigenlijk houd ik dat graag zo. Ik hoef het niet te weten als ze niet lang en gelukkig leven. Ik wil een olifant met een hele lange snuit die het verhaaltje uitblaast. Ik ben een beetje Disney-puriteins: sprookjes horen goed af te lopen, punt uit.

Een aantal jaar geleden kwam er een heel bijzonder, nieuw sprookje in de bioscoop. De groene ogre redde de mooie prinses.... die 's nachts ook in een ogre veranderde. Hoewel het koninkrijk geshockeerd was, bleven Shrek en Fiona groot en groen... en leefden nog lang en gelukkig.

Dit vind ik pas een goede moraal. Belle en het Beest steekt wat dat betreft slecht in elkaar. "Echte schoonheid zit van binnen", amehoela! Het beest verandert aan het einde van het verhaal in een knappe jongeman, maar Shrek blijft gewoon Shrek. Een ogre die stinkt en publiekelijk in zijn neus zit te peuteren. Lang en gelukkig... maar niet voor degenen die het moeten aanzien!

In mijn eerste blog sprak ik over clichés. Sprookjes zitten daar natuurlijk helemaal vol mee. Disney probeert nog wel op de moderne samenleving in te spelen door vrouwen de held(in) te laten spelen, maar eigenlijk is Mulan de enige film waar dit echt goed lukt - en dan mede door de komische noot van Mushu (Eddy Murphy).

Nee, dan toch de verhalen waarin de knappe prins de schone jonkvrouw redt.... en nog lang en gelukkig leeft.

Sommige sprookjesfans zijn van mening dat deze versies geen échte sprookjes meer zijn, maar slechts kinderversies van het origineel. Zelf ben ik het daar niet zo mee eens. Mythen en sagen veranderen met de jaren, waarom zouden sprookjes niet mee-evoluëren met onze tijdsgeest?

Toen het verhaal van Roodkapje is ontstaan, weet ik zéker dat ze op de deur van grootmoeders huisje klopte. Mij is echter altijd verteld dat ze aan de bel trok, en vroeger hadden 'gewone' mensen nog geen bel. Een klein detail wellicht, maar het laat wel zien dat sprookjes blijven veranderen naarmate de samenleving verandert.

Onze maatschappij is een stuk vrijer geworden, maar ook een stuk beschermender naar kinderen. Een ongelukkig einde willen we niet laten zien, want daar kan dochterlief van gaan huilen of nachtmerries van krijgen. Wat vroeger diende als waarschuwing om gehoorzaam te zijn, krijgt nu een "12 jaar en ouder" sticker mee.

Vroeger konden kinderen rustig meekijken met executies en veel privacy hadden ouders niet als ze seks wilden hebben. Tegenwoordig is zoiets ondenkbaar, en ook onze volksverhalen - want dat zijn sprookjes - worden daarop afgestemd.

Sprookjes mogen van mij dus goed aflopen. Ik hoop dat ik na mijn avonturen ook nog lang en gelukkig leef.

n/a